Nhật Bản tăng tốc đầu tư hạ tầng AI, tham vọng lọt top 3 thế giới vào năm 2033

Nikkei đã rà soát kế hoạch phát triển của 26 đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu, dựa trên thông tin dự án được công bố cũng như khảo sát trực tiếp. Trong số này, 22 doanh nghiệp xác nhận đang có kế hoạch xây dựng thêm các cơ sở dành cho AI tại Nhật Bản.

Nhờ nguồn cung mới, tổng công suất trung tâm dữ liệu AI của Nhật được dự báo tăng từ khoảng 1,1 GW vào cuối năm 2025 lên 4,9 GW vào năm 2033, tương đương mức tăng hơn 4 lần.

Hàng chục tỷ USD có thể được đổ vào trung tâm dữ liệu

Quy mô mở rộng hạ tầng AI đồng nghĩa Nhật Bản sẽ phải dành nguồn lực tài chính rất lớn cho các dự án mới.

Theo ước tính của Cushman & Wakefield, chi phí xây dựng trung bình một gigawatt trung tâm dữ liệu tại Nhật Bản vào khoảng 16 tỷ USD. Nếu tính riêng phần xây dựng, tổng vốn cho các dự án được khảo sát có thể đạt khoảng 60 tỷ USD.

Con số này chưa bao gồm khoản tiền dành cho máy chủ, chip bán dẫn và nhiều thiết bị chuyên dụng khác. Nếu tính toàn bộ hệ sinh thái cần thiết để vận hành các trung tâm dữ liệu AI, tổng mức đầu tư có thể lên tới hàng trăm tỷ USD.

Đây là khoản đầu tư có ý nghĩa lớn trong bối cảnh nhu cầu tính toán AI ngày càng tăng. Từ các mô hình AI, dịch vụ đám mây cho đến những hoạt động kinh doanh số như quảng cáo facebook, nhu cầu sử dụng năng lực tính toán đang ngày càng mở rộng.

Nhật Bản vẫn đứng sau Mỹ và Trung Quốc

Dù triển vọng tăng trưởng rất đáng chú ý, Nhật Bản hiện vẫn còn khoảng cách khá xa so với hai cường quốc dẫn đầu là Mỹ và Trung Quốc.

Theo ABI Research, công suất trung tâm dữ liệu AI của Mỹ được dự báo tăng từ 8,2 GW trong năm nay lên 26,4 GW vào năm 2031. Trong khi đó, Trung Quốc có thể tăng từ 3,1 GW lên 10,3 GW trong cùng giai đoạn.

Dẫu vậy, nếu các dự án tại Nhật được triển khai như kế hoạch, nước này có khả năng vượt qua phần lớn các thị trường còn lại để trở thành trung tâm hạ tầng AI lớn thứ ba toàn cầu.

SoftBank ước tính riêng nhu cầu trong nước có thể đòi hỏi Nhật Bản phải sở hữu khoảng 4,2 GW công suất trung tâm dữ liệu vào năm 2030 nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý AI.

Đáng chú ý, khảo sát của Nikkei mới chỉ tính đến những dự án đã có kế hoạch tương đối cụ thể. Các dự án còn đang ở giai đoạn ý tưởng, do nhà phát triển, quỹ đầu tư hoặc doanh nghiệp mới tham gia thị trường đề xuất, chưa được đưa vào con số trên. Điều này đồng nghĩa quy mô hạ tầng thực tế có thể còn cao hơn.

Nguồn điện trở thành bài toán lớn

Dù tiềm năng rất lớn, Nhật Bản sẽ phải giải quyết không ít thách thức để biến các kế hoạch thành công suất vận hành thực tế.

Một trong những vấn đề đáng chú ý nhất là nguồn điện. Tổng nhu cầu điện của các dự án nằm trong khảo sát được cho là tương đương công suất phát điện của khoảng 4 lò phản ứng hạt nhân quy mô lớn - theo tổng hợp từ các nguồn như Facebook.

Việc bảo đảm nguồn điện ổn định cho hàng loạt trung tâm dữ liệu mới có thể khiến thời điểm đưa các cơ sở này vào hoạt động bị kéo dài so với kế hoạch.

Địa điểm xây dựng cũng là vấn đề cần cân nhắc. Một số trung tâm dữ liệu từng vấp phải sự phản đối của người dân địa phương do những lo ngại liên quan đến tiếng ồn cũng như ảnh hưởng tới nguồn nước.

Ngoài ra, Nhật Bản và các nhà đầu tư còn phải đối mặt với một rủi ro khác: dư thừa công suất.

Nếu tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu trên toàn cầu tăng nhanh hơn nhu cầu sử dụng AI thực tế, thị trường có thể xuất hiện tình trạng cung vượt cầu. Khi đó, một số dự án dù đã được lên kế hoạch vẫn có khả năng bị trì hoãn hoặc hủy bỏ.

Trong bối cảnh cuộc đua AI ngày càng nóng, việc xây dựng hạ tầng là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Nhật Bản sẽ phải cân bằng giữa tốc độ đầu tư, nhu cầu thực tế, nguồn điện và hiệu quả kinh tế nếu muốn biến tham vọng trở thành một trong những trung tâm AI lớn nhất thế giới thành hiện thực.